معضل حقوقی سینمای ایران چیست؟ پاسخ در یک نشست تخصصی

به گزارش الماس بلاگ.

به گزارش روابط عمومی سازمان سینمایی، در این نشست که با حضور جمعی از هنرمندان، صاحب نظران، علاقه مندان و مسئولان سازمان سینمایی در سالن سیف الله سینما داد خانه برگزار شد، علی رضا اسماعیلی معاون توسعه فناوری و مطالعات سازمان سینمایی، با اشاره به اینکه یکی از موضوعاتی که در حوزه فناوری طراحی شده، دو نوع جلسه در این حوزه است، گفت: اداره کل امور زیربنایی و سلسله جلساتی در حوزه زیرساخت. قرار است تحولات فناوری جدیدی در سینمای ایران رخ دهد که اولین آن با موضوع بررسی جلوه های ویژه و با نمایش فیلم «موسی کلیم الله» خواهد بود.

وی با بیان اینکه این پژوهش در اختیار فعالان عرصه سینما قرار می گیرد، گفت: در این نشست های تخصصی، سوالات مطرح شده و پاسخ های ارائه شده را آماده می کنیم تا در اختیار گروه هایی قرار گیرد که به مطالب آن نیاز دارند.

سازماندهی شده است

الاسماعیلی خاطرنشان کرد: تاکنون تحقیقات زیادی در زمینه های مختلف انجام شده است. اسماعیلی گفت: از سال 1395 هر ساله شورای پژوهشی تشکیل می شود و تحقیقات زیادی در این مدت انجام می شود. مهم این است که همه تلاش کنیم تحقیقات انجام شده را در مسیر تعالی و ارتقای سینمای ایران در زمینه های مختلف قرار دهیم.

معاون توسعه فناوری و مطالعات سازمان سینمایی ابراز امیدواری کرد: برگزاری این نشست ها منجر به ارائه راهکار برای مسائل مختلف سینمای ایران شود.

در این جلسه حسین یزدان شیناس، مدیرکل دفتر مطالعات و توسعه دانش و مهارت های سینمایی، گزارشی از روند پژوهش در بنیاد سینمایی ارائه کرد و گفت: دفتر مطالعات و توسعه دانش و مهارت های سینمایی هر ساله فراخوان اولویت های پژوهشی سینمایی را منتشر می کند و بر اساس این اولویت ها، پیشنهادهای پژوهشی توسط پژوهشگران ارائه می شود. در نهایت این پیشنهادها در شورای پژوهشی بنیاد سینمایی بررسی شده و برخی بر اساس اولویت انتخاب می شوند.

وی افزود: این پژوهش زیر نظر یک ناظر خبره در حال تکمیل است و برای بهره مندی بیشتر و بهتر از این پژوهش، این جلسات را با عنوان ارائه نتایج تحقیقات سال گذشته آغاز کرده ایم.

شفاف نشدن مشکل حقوقی سینمای ایران

سازماندهی شده است

همچنین محمدجواد ولی زاده، پژوهشگر و پژوهشگر «خلأها و چالش های حقوقی سینمای ایران» در سخنانی با محوریت حقوق مخاطب، حقوق مالکیت معنوی، حقوق قرارداد و حقوق رقابت گفت: «سینما» جدا از اینکه سهمی فرهنگی، فکری و اجتماعی است، «صنعت» محسوب می شود. هرچه صنعت قوی تر باشد، محتوای تجاری قوی تر است. هر چه محتوای فرهنگی اجتماعی فاخرتر باشد، نظام عرضه و تقاضایی که در سینما شکل می گیرد قوی تر می شود. اما چیزی که در صنعت سینمای ایران می بینیم این است که سینمای ما تا یک صنعت قوی فاصله زیادی دارد.

وی با بیان اینکه سینماگران ما ریسک های اقتصادی کمتری را متحمل می شوند، تصریح کرد: با وجود تلاش های انجام شده و مصوبات موجود و همچنین بودجه هایی که در این زمینه هزینه شده است، اگر علائم را بررسی کنیم به این واقعیت می رسیم که سینماگران ما فرصت های کم خطر را می پذیرند و وارد حوزه های پرخطر نمی شوند. وقتی دلیل را پیدا می کنیم متوجه می شویم که یکی از دلایل اصلی همین مشکلات حقوقی در حوزه سینماست.

وی عدم شفاف سازی را یکی از مشکلات این حوزه عنوان کرد و گفت: حدود قانونی برای مشمولانی که در این زمینه فعالیت می کنند نامشخص است. طبیعتاً اثر این اختلال این است که صنعت سینما آنطور که باید خودش را نشان نمی دهد. در واقع کار بحث های حقوقی به معنای روشن شدن حدود قانونی و تعیین حدود منافعی است که در این زمینه وجود دارد.

ولی زاده یکی از دلایل اصلی عدم رشد صنعت سینما در ایران را مسائل حقوقی عنوان کرد و افزود: اگرچه صنعت سینمای ما در سال های اخیر رشد زیادی داشته است، اما وقتی آن را با کشورهای رقیب مقایسه می کنیم متوجه می شویم که چند قدم از ما جلوتر است و باید در این زمینه تلاش مضاعفی داشته باشیم.

عدم پژوهش در حوزه مباحث حقوقی مرتبط با سینما، لزوم توجه به مسائل حقوقی برای توسعه سینما به عنوان ابزار مهم رسانه ای در دنیای امروز، ابهام نظری در مبانی تحلیلی و ساختاری، تعارض، تعدد و تداخل در وظایف نهادهای نظارتی، ضعف و ناکارآمدی قوانین قانونی در حوزه یا عدم شفافیت سازوکار حقوق عمومی در حوزه سینما، عملیات، عدم انطباق قوانین حقوق مالکیت فکری با محیط کنونی و تحولات جدید فناوری، تفاوت بین مالکیت معنوی و حقوق قراردادی، عدم شفافیت در قراردادها و استفاده گسترده از قراردادهای شفاهی، ابهام و تعریف ناکافی مالکیت و حقوق عوامل تولید و … از دیگر موضوعات مطرح شده توسط این محقق بود.

ما هیچ مقررات قانونی نداریم

سازماندهی شده است

مهدی کوهیان، حقوقدان حوزه رسانه با قدردانی از انتخاب چنین عنوانی برای مطالعه این فیلم گفت: سه نوع قرارداد هنری داریم. گاهی اوقات حقوق کاری واگذار می شود، مانند حقوق مالکیت فیلمنامه، که قابل واگذاری است. فرم قرارداد دیگر این است که شما سفارش می دهید و کار برای شما آماده می شود. شکل دیگر قرارداد کار است. بسیاری از افراد حقوق ناشی از کار را با پورسانت اشتباه می گیرند، در فرم قرارداد، یک طرف می تواند در خانه بنشیند و کار را برای شما انجام دهد. این سه موردی که شما گفتید سه رویکرد حقوقی متفاوت است.

وی یکی از اصلی ترین مشکلات حقوقی در نحوه انعقاد قراردادها را برشمرد و گفت: وقتی بخواهیم به حقوق قرارداد بپردازیم این سوال مطرح می شود که آیا من باید طبق «قانون کار» قرارداد ببندم و در فهرست موافقت نامه تأمین اجتماعی قرار بگیرم یا طبق «قانون مدنی» قرارداد ببندم و مشمول معافیت مالیاتی باشم؟ ما واقعاً در این زمینه سردرگم هستیم. جایی برای ساماندهی این گونه مسائل و ارسال آن به قانونگذار وجود ندارد.

کوهیان در ادامه به مشکلات پیش آمده در این زمینه پرداخت و گفت: به همین دلیل در عرصه هنر این اتفاق افتاد. فکر نمی کنم کل بودجه تامین اجتماعی صندوق هنر در سال گذشته «همت» را رد کرده باشد، در حالی که تنها از صنعت عکس در کشور ضریب قراردادهایی که تولیدکنندگان ما به تأمین اجتماعی می پردازند نزدیک به «5 همت» است.

در پایان این نشست کارشناسان مدعو به سوالات مطرح شده از سوی حضار پاسخ دادند.

لادن طاهری، محمدرضا فرجی، محمدحسین فرج، حسن آقا کریمی، محمدالادباش، امیررضا معتمدی، امیر تفتانی، محمدعلی حسین نژاد، فرخ یکدان، مصطفی احمدی، شهرزاد روستانی و اکبر محبی از جمله حاضران در این جلسه بودند.